De eerste bewoners van Schiermonnikoog waarvan men kennis heeft zijn de monniken van het klooster Claercamp uit Friesland. Van deze monniken is bekend dat die zich veelal bezig hielden met het ontginnen van landbouwgronden.

Om deze Cisterciënzer of Schiere monniken, die behalve voor Schiermonnikoog voor het gehele noorden van betekenis zijn geweest, te eren, is in 1961 een standbeeld van een Schiere Monnik onthuld op het Willemshof naast het gemeentehuis.

In 1580, ten tijde van de Reformatie, zijn de Staten van Friesland eigenaar van het eiland geworden. Om van Schiermonnikoog wat opbrengsten te krijgen verpachte men de gronden op het eiland. Deze opbrengsten vielen nogal tegen en bovendien was er nogal eens wat onrust op het eiland waardoor de orde weer hersteld moest worden. Hierdoor, en het feit dat de Staten grote schulden hadden, werd besloten in 1638 het eiland te verkopen.

Van 1638 tot 1859 is het eiland eigendom geweest van het geslacht Stachouwer, later Tjarda van Starkenborgh Stachouwer. Deze familie legde de grondslag voor de vorm van het dorp zoals we dat nu kennen; een dorp opgebouwd in zogenaamde Streken. Een groot aantal straatnamen zoals bijvoorbeeld Voorstreek, de Middenstreek, Langestreek en Noorderstreek herinneren nog steeds aan deze karakteristieke dorpsinrichting. 

In 1859 kwam het eiland in handen van mr. J.E. Banck. Mr. Banck realiseerde op eigen kosten een dijk die het dorp tegen de zee moest beschermen. Op de nieuw ontstane poldergronden, de Banckspolder, kon de landbouw worden uitgebreid. Op zijn favoriete plekje op de dijk die hij liet aanleggen staat heden ten dage een stenen bank met uitzicht over de Waddenzee. Deze bank staat bij eilanders nog steeds bekend als De bank van Banck of Bancks Bank.

In 1878 werd het eiland doorverkocht aan de Duitse graaf Hartwig Arthur von Bernstorff. Deze liet voor de houthandel een naaldbos aanplanten en zorgde voor de aanleg van de eerste veerdam, de huidige jachthaven.

Toen hij in 1940 overleed erfde zijn zoon Bechtold Eugen Graf von Bernstorff het eiland.

Krachtens het Besluit Vijandelijk Vermogen uit 1944 verviel het eigendom van het eiland na de Tweede Wereldoorlog aan de Nederlandse Staat waarmee voorgoed een einde kwam aan het eiland Schiermonnikoog als privebezit.

Heden ten dage maakt het eiland deel uit van de provincie Friesland.