De Willem Horsman: zeventig jaar reddingboot in originele staat
In de oude reddingbootschuur aan de Noorderstreek staat een stuk levende maritieme geschiedenis. De Willem Horsman, een reddingboot uit 1956, vaart nog altijd en is als enige van zijn soort volledig origineel bewaard. Schipper Henk Huizinga vertelt het verhaal van een boot die niet weg mag.
Van opstapper tot schipper
Henk Huizinga kent de Willem Horsman als zijn broekzak. Hij begon in 1985 als opstapper op ditzelfde schip, toen de boot nog actief in dienst was bij de KNZHRM (de voorloper van de KNRM). In de jaren daarna groeide hij door als bemanningslid en schipper, en werd uiteindelijk door zijn voorganger Hilbrand Abma persoonlijk gevraagd het schipperschap van de Willem Horsman over te nemen. Abma, die de wereldzeeën had bevaren op de grootste slepers van bergingsbedrijf Wijsmuller, vertrouwde niemand anders de boot toe.
“Als de boot de zee in gaat en je krijgt die verantwoordelijkheid, is dat een spannende gebeurtenis. Dat blijft tot op de dag van vandaag zo,” zegt Huizinga. “Als je je aan de regels houdt, gaat het goed. Maar ik kan ook fouten maken, ik ben ook maar een mens.”
Een Deens ontwerp met een bijzonder verhaal
De Willem Horsman is een Deens ontwerp, officieel een Groenlandse sloep, en één van slechts dertien die ooit zijn gebouwd. Twaalf daarvan werden in Nederland gemaakt bij scheepmakerij Taat in Katwijk. Het ontwerp werd eind jaren twintig getest op Texel, beviel goed, en werd daarna de standaard strandreddingboot langs de Nederlandse kust.
De boot heeft een diepgang van slechts zestig centimeter, wat hem ideaal maakte voor reddingen dicht op het strand. Hij werkte vaak samen met de Insulinde, de roemruchte reddingboot van Oostmahorn. Als die door zijn grotere diepgang een gestrande boot niet kon bereiken, bracht de Willem Horsman de sleeptros over.
Na zijn actieve jaren op Schiermonnikoog vertrok de boot naar Egmond aan Zee, waar hij nog zeven tot negen jaar voer. Daarna werd hij particulier verkocht. De nieuwe eigenaar bewaarde hem zorgvuldig en veranderde niets aan de boot. Toen deze eigenaar de boot wilde verkopen, wisten eilanders Jan Fischer en zijn kompanen hem terug te halen naar Schiermonnikoog. “Die boot hoort op Schiermonnikoog thuis,” zeiden ze. De eigenaar was gelukkig snel overtuigd: “Jullie hebben een goed verhaal. Jullie mogen hem kopen.”
Fotografie: Joop van Putten
Origineel tot aan het kleinste detail
Wat de Willem Horsman uniek maakt, is de staat waarin hij verkeert. De originele zescilinder Perkins-motor uit 1956 draait nog altijd. “Dit is de eerste motor die erin stond en hij loopt nog als een zonnetje.” Ter vergelijking: de moderne reddingboot Koning Willem verbruikt vierhonderd liter diesel per uur. De Willem Horsman heeft genoeg aan drie tot vier liter.
Ook de zeldzame strogele binnenkleur is origineel. Het is Huizinga gelukt om precies die kleur terug te vinden. “Het mooie aan de boot is dat hij helemaal nog compleet is en in originele staat, zelfs tot aan de kleurstelling. Als je vier van deze boten naast elkaar legt, zie je vier verschillende soorten geel aan de binnenkant. Maar dit is het originele kleurtje wat erop hoort.”
Verder zijn nog aanwezig: de originele zeilen en mast, het complete lijn- en wippertoestel waarmee vroeger een lijn over gestrande schepen werd geschoten, en de bootwagen met alle lanceeruitrusting. In heel Nederland zijn nog maar drie boten die op deze manier vanaf het strand de zee in gelanceerd kunnen worden.
Varend monument
De status van varend monument heeft Huizinga anderhalf jaar lang bevochten. De boot moest worden gekeurd en aan strenge eisen voldoen: ouder dan vijftig jaar en in originele staat. Zelfs het kompas werd onder de loep genomen. Dankzij die status mag de Willem Horsman ook in de Amsterdamse grachten varen, waar hij vroeger voor groot onderhoud naartoe ging. Het hoofd van de mast kan worden gekanteld om onder de bruggen door te passen.
Elke vijf jaar wordt de boot opnieuw gekeurd. Huizinga maakt zich geen zorgen. “We zitten een keer in die molen en er zijn mensen die dat begrijpen.”
Kameraadschap op het strand
Ongeveer vier keer per jaar gaat de Willem Horsman nog de zee in, meestal gelanceerd bij paal 3. Dat is een spektakel op zich: de bootwagen kantelt, de trekker trekt de boot het water in, en op het sein van de schipper wordt hij van de wagen losgetrokken en vaart hij weg. “Het is een soort kameraadschap. Je moet op elkaar kunnen vertrouwen.” Over de toekomst van de boot is hij helder: “Zoiets mag gewoon niet weg.”
Wil je de Willem Horsman van dichtbij zien? In de zomer is de boot op elke Strúnmarkt in het dorp te bewonderen. Bekijk de actuele data en tijden op de pagina van de Strúnmarkt.Bekijk de actuele data en tijden op de pagina van de Strúnmarkt. in het dorp.
Kom je met een groep? Dan is een rondleiding op afspraak mogelijk. Lees meer over de mogelijkheden op de pagina over de Willem Horsman.
Fotografie: Joop van Putten